Στο Help! των Beatles ακούσαμε (και) την προσωπική κραυγή του John Lennon για βοήθεια

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Στα τέλη του 1965 οι Beatles βρίσκονται στην κορυφή του κόσμου, πιο δημοφιλείς και από τον Ιησού, κατά δήλωσή τους. Στις 4 Σεπτεμβρίου, το τραγούδι "Help!" φτάνει στο Νο1 του αμερικανικού Billboard Hot 100 και θα μείνει εκεί για τρεις εβδομάδες. Το ομώνυμο άλμπουμ, soundtrack ανεβαίνει επίσης στην πρώτη θέση και θα μείνει εκεί για εννέα συνεχόμενες εβδομάδες.

Είναι η κορύφωση ενός καλοκαιριού που έχει ξεκινήσει σπουδαία. Στις 15 Αυγούστου, λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία του single, οι Beatles έπαιξαν στο Shea Stadium της Νέας Υόρκης μπροστά σε περισσότερους από 55.000 ανθρώπους. Ήταν η μεγαλύτερη συναυλία τους μέχρι τότε και ένα από τα πρώτα μεγάλα stadium shows στην ιστορία της rock. Όσοι ήταν εκεί λένε ότι ο θόρυβος του κοινού ήταν τόσο μεγάλος, που η μουσική σχεδόν χανόταν μέσα στις κραυγές.

Το "Help!" βρισκόταν στο κέντρο μιας πρωτοφανούς επιτυχίας. Το τραγούδι ακουγόταν παντού, η ταινία προβαλλόταν σε όλο τον κόσμο και λίγους μήνες αργότερα, το album θα έπαιρνε και υποψηφιότητα για Grammy στην κατηγορία Album of the Year, την πρώτη τέτοια υποψηφιότητα των Beatles. Το ίδιο το "Help!" θα έμπαινε αργότερα στο Grammy Hall of Fame.

Επιτυχημένοι αλλά όχι ευτυχείς

Κι όμως αυτή η περίοδος ολοκληρωτικής επιτυχίας επισφραγίστηκε με ένα τραγούδι του  που έγραψε ο Lennon όταν άρχισε να ασφικτυά στους Beatles. Η εμπορική τους κορύφωση ήταν η αρχή του τέλους για τον ίδιο. 

Χρόνια αργότερα, ο Lennon εξήγησε ότι οι στίχοι είχαν περιγράψει πολύ πιο πιστά την πραγματική του κατάσταση. "Really crying out for help", όπως είπε ο ίδιος. Το "Help!" ήταν, κατά τον Lennon, ένα τραγούδι που έβγαινε από προσωπική εμπειρία. Η στιγμή έχει ιδιαίτερο βάρος, επειδή ο Lennon ήταν μέλος του μεγαλύτερου συγκροτήματος στον πλανήτη. Η ζωή του ήταν γεμάτη συναυλίες, ηχογραφήσεις, ταξίδια, κινηματογραφικά γυρίσματα και μια δημοσιότητα που δεν άφηνε σχεδόν κανένα χώρο για ιδιωτικότητα.

Ο ίδιος αργότερα περιέγραψε εκείνη την περίοδο ως την εποχή του "fat Elvis", αναφερόμενος στα παραπανίσια κιλάκια του, στην ανασφάλεια και στην αίσθηση ότι είχε χάσει τον έλεγχο της ζωής του.

Για τη ιστορία, όταν ανακοινώθηκε η δεύτερη ταινία των Beatles, ο προσωρινός τίτλος της ήταν Eight Arms to Hold You. Περίπου έναν μήνα αργότερα, ο τίτλος άλλαξε σε Help! και το συγκρότημα χρειάστηκε ένα τραγούδι που θα ταίριαζε στην ταινία. Ο Lennon και ο McCartney έγραψαν το κομμάτι και στις 13 Απριλίου 1965 οι Beatles μπήκαν στο Studio Two της Abbey Road για να το ηχογραφήσουν. Η αλλαγή του τίτλου είχε λοιπόν μια απρόσμενη συνέπεια: ένας τίτλος που ξεκίνησε ως απαίτηση μιας κινηματογραφικής παραγωγής κατέληξε να περιγράφει με ακρίβεια την ψυχολογική κατάσταση ενός από τους ανθρώπους που πρωταγωνιστούσαν σε αυτή.

Όταν η ταχύτητα σκότωσε το συναίσθημα

Ο Lennon, μάλιστα,  δεν ήταν καθόλου ικανοποιημένος από τον τρόπο που ηχογραφήθηκε και επικοινωνήθηκε το τραγούδι. Πίστευε ότι το συναίσθημα χάθηκε, γιατί στο στούντιο η μπάντα το έπαιξε πολύ γρήγορα. Αργότερα είπε ότι θα ήθελε να το ξαναηχογραφήσει πιο αργά. Αυτό είναι ένα από τα παράδοξα του "Help!": η εκδοχή που έγινε παγκόσμια επιτυχία είναι γεμάτη ενέργεια, ενώ ο άνθρωπος που την έγραψε την ένιωθε ως κραυγή αγωνίας.

Ακόμη και το εξώφυλλο του album κρύβει μια μικρή ιστορία. Οι τέσσερις Beatles εμφανίζονται με τα χέρια τους σε θέσεις που μοιάζουν να σχηματίζουν τη λέξη HELP με το σύστημα σηματοδότησης semaphore. Στην πραγματικότητα, δεν τη σχηματίζουν. Ο φωτογράφος Robert Freeman είχε αρχικά την ιδέα να τους βάλει να γράψουν πραγματικά τη λέξη HELP, όμως η συγκεκριμένη διάταξη δεν έδειχνε καλά στη φωτογραφία. Έτσι άλλαξε τις θέσεις τους για να δημιουργήσει μια καλύτερη σύνθεση. Στη βρετανική έκδοση οι κινήσεις αντιστοιχούν περίπου στα γράμματα NUJV, ενώ στην αμερικανική NVUJ.

Και μέσα στο ίδιο το τραγούδι υπάρχει ένα ακόμη μικρό κομμάτι της ιστορίας των Beatles. Η μπάντα αδυνατούσε να εντάξει τη χαρακτηριστική κιθάρα που ακούγεται πριν από τα κουπλέ και αποφάσισε να την προσθέσει αργότερα ως overdub. Υπήρχε όμως ένα πρακτικό πρόβλημα: η ηχογράφηση γινόταν σε τετρακάναλο μηχάνημα και οι Beatles έπρεπε να αφήσουν χώρο τόσο για την κιθάρα όσο και για τα φωνητικά που θα προσέθεταν αργότερα.

Ο Paul McCartney πρότεινε κάποιος να κρατά τον ρυθμό κατά την ηχογράφηση, ώστε ο George Harrison να μπορεί να συγχρονιστεί, όταν θα έγραφε αργότερα την κιθάρα. Ο John Lennon προσφέρθηκε αμέσως: "Well, I'll do that", και άρχισε να χτυπά ρυθμικά το σώμα της ακουστικής κιθάρας του. Η λύση ήταν απλή και πρακτική, αλλά ο ήχος από το χτύπημα του Lennon έμεινε στην ηχογράφηση. Η περιορισμένη χωρητικότητα των τετρακάναλων μηχανημάτων οδήγησε τελικά τους Beatles στη χρήση του λεγόμενου track bouncing, ώστε να δημιουργηθεί χώρος για τα overdubs.

Αναζητώντας λύσεις στο στούντιο

Είναι μια μικρή λεπτομέρεια που δείχνει πόσο διαφορετική ήταν η δουλειά στο στούντιο το 1965. Οι Beatles είχαν ήδη τεράστιες καλλιτεχνικές φιλοδοξίες, αλλά οι τεχνικές δυνατότητες παρέμεναν περιορισμένες. Οι λύσεις έπρεπε συχνά να βρεθούν μέσα στο ίδιο το στούντιο.

Την ίδια εποχή, το συγκρότημα άρχιζε να αλλάζει και καλλιτεχνικά και να μπαίνει σε μια νέα καλλιτεχνική περίοδο. Το Help! βρίσκεται ακριβώς πριν από την περίοδο κατά την οποία οι Beatles θα άρχιζαν να απομακρύνονται από την εικόνα του συγκροτήματος που απλώς φτιάχνει χαρούμενα pop τραγούδια. Στο ίδιο album υπάρχει το "You've Got to Hide Your Love Away", ενώ σύντομα θα ακολουθούσε το "Rubber Soul" με μια ακόμη πιο προσωπική ή γραφή. Το "Help!" ανήκει σε αυτή τη μεταβατική περίοδο.

Παράλληλα, οι Beatles άρχισαν να χρησιμοποιούν με διαφορετικό τρόπο την τηλεόραση. Για το "Help!" γύρισαν promotional film στο Twickenham Film Studios τον Νοέμβριο του 1965. Τα σύντομα αυτά φιλμ μπορούσαν να σταλούν σε τηλεοπτικούς σταθμούς σε όλο τον κόσμο, επιτρέποντας στο συγκρότημα να προωθεί τα singles του χωρίς να χρειάζεται να εμφανίζεται ζωντανά σε κάθε εκπομπή. Οι σταθμοί πλήρωναν για την προβολή τους και η επένδυση των Beatles στις συγκεκριμένες παραγωγές μπορούσε να αποφέρει ακόμη και κέρδος.

Η διασκευή της Tina Turner

Και η ιστορία του δεν σταμάτησε εκεί. Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, το 1984, η Tina Turner ηχογράφησε τη δική της εκδοχή για το "Private Dancer". Πήρε το ίδιο τραγούδι και το μετέφερε σε μια αργή, soul ερμηνεία (πιο κοντά ίσως στην αρχική ιδέα του Lennon) αλλάζοντας εντελώς την αίσθηση που δημιουργεί η μουσική. Στη φωνή της, το αίτημα για βοήθεια αποκτά μια διαφορετική ένταση και το τραγούδι απέκτησε νέα ζωή και στις ζωντανές εμφανίσεις της.

Αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό τελευταίο κεφάλαιο στην ιστορία του "Help!". Το τραγούδι γράφτηκε από έναν άνθρωπο που βρισκόταν στην κορυφή του κόσμου, αλλά αισθανόταν ανήμπορος μπροστά σε αυτά που του συμβαίνουν. Και πίσω από όλα αυτά παρέμεινε η αρχική φράση του Lennon. Όταν τραγουδούσε "Help!", δεν έγραφε απλώς έναν τίτλο για μια ταινία.

Το εννοούσε.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google